ლობისა და საერთო სივრცეების დიზაინი საბურთალოზე

ბინის შეფასება კორპუსის ზღურბლზე იწყება. სანამ მომავალი მობინადრე ხედს თვალს შეავლებს ან გეგმარებას დააკვირდება, ჯერ ლობი უნდა გაიაროს, ლიფტს დაელოდოს და თავისი სართულის დერეფანში შეუხვიოს. სწორედ ამ რამდენიმე ათეულ მეტრში წყდება მთავარი: იგრძნობს ადამიანი, რომ სახლში მოვიდა, თუ უბრალოდ ბეტონის მორიგ შენობაში შეაბიჯებს.

დეველოპერულ კომპანია „ზიგმასთვის" საბურთალოზე მშენებარე 30-სართულიანი მრავალფუნქციური კომპლექსი „ზიგმა საბურთალო" პირველი პროექტია. პირველ პროექტს კი ბაზარზე განსაკუთრებული წონა აქვს - აქ საერთო სივრცეები მხოლოდ სადარბაზო აღარ არის, ეს კომპანიის პირველი ფიზიკური დაპირება და სავიზიტო ბარათია. ჩვენი ამოცანა ხუთი ასეთი სივრცის - ლობის, საოფისე და საცხოვრებელი ჰოლების, კიბის უჯრედისა და ტერასის (ჯამში 185 მ²) - ერთიან ამბად შეკვრა იყო.

კომპლექსს უკვე ჰქონდა საკუთარი ვიზუალური იდენტობა - მუქი მწვანე, ტერაკოტა, კრემისფერი და დამახასიათებელი Z-ნიშანი - და ეს ენა ინტერიერშიც უნდა გაგრძელებულიყო. მთავარი თავსატეხი კი ნახაზებში აღმოჩნდა: ლობი დაახლოებით 3 × 14 მეტრზე გაჭიმული ვიწრო გალერეაა, სადაც კლასიკური ფართო დარბაზი ფიზიკურად ვერ ეტევა.

ცალკე ამბავია თავად „ზიგმას" გუნდთან მუშაობის გამოცდილება, რამაც პროექტის ხარისხი ბევრად განაპირობა. დამკვეთმა პირველივე შეხვედრიდან იცოდა, რა განწყობა უნდა დახვედროდა ადამიანს შენობაში შესვლისას. მათი თითოეული შენიშვნა გემოვნებითა და საქმის ცოდნით იყო ნაკარნახევი: ბუნდოვანი „რაღაც არ მომწონს"-ის ნაცვლად, ყოველთვის ზუსტად ვიცოდით - რა, სად და რატომ. რაც მთავარია, ერთხელ შეთანხმებულს ეჭვქვეშ აღარავინ აყენებდა. როცა პროცესში ასეთი ნდობა და თანმიმდევრულობაა, დიზაინერის მთელი ენერგია იდეის სრულყოფაზე მიდის და არა უკვე მიღებულის გადაკეთებაზე.

საერთო სივრცეების დაპროექტებისას ყველაზე მარტივი ცდუნება ძვირადღირებული დეკორით ეფექტის მოხდენაა. ჩვენ სხვა გზა ავირჩიეთ: ბრენდის ხასიათი ავეჯზე მეტად კედლების ფაქტურას, განათებასა და ნავიგაციას უნდა გადმოეცა. დახვეწილი გარემოს განცდას ხომ მასალის ფასი ვერ შექმნის - მას სწორად მიმართული შუქი და დეტალების სიზუსტე აჩენს. ამ მიდგომას ნეიროარქიტექტურა ჰქვია და ის ჩვენი ყველა პროექტის საფუძველია: სივრცის თითოეული გადაწყვეტილება იმას ეყრდნობა, რასაც კვლევა ადამიანის ტვინსა და სხეულზე ამბობს, და არა მხოლოდ გემოვნებას.

1. ერთი პალიტრა, ხუთი დოზა

ერთმანეთისგან მოწყვეტილი ხუთი ინტერიერი რომ არ მიგვეღო, ბრენდის კატალოგიდან ერთიანი ფორმულა გამოვყავით: მუქი მწვანე და შოკოლადისფერი გარსი, ტერაკოტის თბილი აქცენტები, რბილი ხაზოვანი ნათება და თითო დასამახსოვრებელი დეტალი ყველა სივრცეში. თუმცა ერთიანობა ერთფეროვნებას არ ნიშნავს: ლობიში ეს პალიტრა მთელი სიმძაფრით ჟღერს, ჰოლებში სართულის დანიშნულების მიხედვით იცვლის ხასიათს, კიბის უჯრედში მშვიდ ექოდ რბილდება, ტერასაზე კი ღია ცის ქვეშ გადის.

იგივე ზომიერება დავიცავით ხის ფაქტურაშიც. ავსტრიაში ჩატარებულმა ერთწლიანმა დაკვირვებამ აჩვენა, რომ მასიური ხით მოპირკეთებულ ოთახში მყოფებს უფრო დაბალი პულსი და სტრესის ნაკლები ნიშანი აღენიშნებოდათ. თუმცა იაპონელი მკვლევრების საინტერესო ექსპერიმენტმა ცხადყო, რომ მეტი ყოველთვის უკეთესს არ ნიშნავს: როცა ადამიანებს სამი ოთახი შეადარებინეს - ხის გარეშე, 45%-იანი და 90%-იანი ხის მოპირკეთებით - ყველაზე კომფორტული შუალედური ვარიანტი აღმოჩნდა. გადაჭარბებული ტექსტურა სივრცეს ამძიმებს. ამიტომ ხე მხოლოდ იქ დავტოვეთ, სადაც მზერა ბუნებრივად ჩერდება და ხელი ეხება: ლობის მიმღების დახლსა და მოსაცდელ ზონაში, ასევე საოფისე ჰოლის კარის ხის ჩარჩოებზე; საცხოვრებელ ჰოლებსა და კიბის უჯრედში კი სიმშვიდე ფაქტურული ბათქაშითა და ბრინჯაოს დეტალებით შევინარჩუნეთ.

2. ლობი - ვიწრო გალერეა, რომელიც შუქით მოძრაობს

სამი მეტრის სიგანეში კლასიკურ, გაშლილ დარბაზს ვერ დაატევ - სივრცესთან ბრძოლას აზრი არ აქვს, მისი გეომეტრია შენს სასარგებლოდ უნდა გამოიყენო. ამიტომ მთელი დრამატურგია სიგრძესა და პერსპექტივაზე ავაწყვეთ.

ქუჩიდან შემოსვლისას წინ არაფერი გეღობება: შესასვლელი სრული სიგანით თავისუფალია, მზერას კი პირველივე წამს გალერეის ბოლოში აღმართული მწვანე მარმარილოს ფაქტურის მონოლითი და განათებული ლოგო იპყრობს. ეს ერთი ძლიერი აქცენტი მთელ დერეფანს კრავს და სიღრმეს მატებს. იმავე ფაქტურით მოპირკეთებული მიმღების დახლი შუა მონაკვეთში, კედლის გასწვრივ განვათავსეთ, რათა კონსიერჟი ერთდროულად ხედავდეს შემოსასვლელსაც და ლიფტების ზონასაც. მუქი ხის პანელებზე ჩამოშვებული ცხრა ვერტიკალური სანათი მოძრაობას მშვიდ რიტმს აძლევს, ჭერის ლითონის შავი ბადე და იატაკის ფილების ნაკერები კი ერთ ხაზზე გავასწორეთ - თვალი ამ გეომეტრიულ წესრიგს ქვეცნობიერად აღიქვამს და ვიწრო სივრცეშიც კი წონასწორობას გრძნობ.

3. ჰოლები - სართულის ხასიათი ერთი შეხედვით

მრავალსართულიან შენობებში ადამიანები ერთი საინტერესო პრინციპით მოძრაობენ, რომელსაც მკვლევრები „სართულის სტრატეგიას" უწოდებენ: ჯერ ავტომატურად ადიხარ სასურველ სართულზე და მხოლოდ ლიფტიდან გამოსვლის შემდეგ იწყებ კონკრეტული კარის ძებნას. როცა ყველა სართული ტყუპისცალივით ერთნაირია, ტვინს ყოველ ჯერზე თავიდან უწევს გარემოში ორიენტირება.

ამიტომ საოფისე და საცხოვრებელ ჰოლებს საერთო ხელწერა შევუნარჩუნეთ, მაგრამ სრულიად განსხვავებული განწყობა მივეცით: ოფისების სართულებზე ენერგიული ტერაკოტა და თბილი ხის კარის ჩარჩოები გხვდება, საცხოვრებელ სართულებზე კი - ღრმა, მშვიდი მწვანე და ბრინჯაო. ლიფტის კარი იღება და ნომრის წაკითხვამდე, წამის მეასედში ხვდები, საქმიან ნაწილში ახვედი თუ საცხოვრებელში. თითოეულ კარს საკუთარი განათება და მანათობელი ნომერი აქვს, რაც დერეფანში გზის პოვნას ამარტივებს, კედლებზე გაყოლებული ბრენდის Z-ტალღა კი ფონისავე ტონშია შესრულებული - იდენტობა ჩანს, მაგრამ თვალს არასდროს ღლის.

4. კიბე, რომლითაც ასვლა მოგინდება

თითქმის ყველა თანამედროვე კორპუსში საევაკუაციო კიბეს ერთი ბედი აქვს: ცივი ბეტონი, ნაცრისფერი კედლები და განცდა, რომ აქ მხოლოდ განგაშის დროს უნდა შეხვიდე. არადა, ერთ-ერთი უნივერსიტეტის შენობაში ჩატარებულმა დაკვირვებამ მარტივი რამ აჩვენა: როცა კიბის უჯრედში მხოლოდ წამახალისებელი აბრები გააკრეს, თითქმის არაფერი შეცვლილა, მაგრამ როგორც კი თავად სივრცე გახადეს ესთეტიკურად სასიამოვნო, კიბით სარგებლობა შესამჩნევად გაიზარდა.

ჩვენც გადავწყვიტეთ, კიბის უჯრედი „უკანა ეზოდ" არ დაგვეტოვებინა და ლობის ბუნებრივ გაგრძელებად გვექცია. მკაცრი საევაკუაციო ნორმების პირობებშიც კი შევძელით ხასიათის შემოტანა: ბრენდის მუქ მწვანე კედლებზე სართულის დიდი კრემისფერი ნომრები გამოვიტანეთ, ხოლო ბრინჯაოსფერი სახელურის ქვედა პროფილში თბილი LED-ზოლი ჩავსვით. სინათლე ზუსტად იქ მიგყვება, სადაც ხელს ჰკიდებ - უსაფრთხოცაა და მყუდროც. სწორედ ისეთი კიბე დავგეგმეთ, რომელსაც ადამიანი აუცილებლობის გარეშეც აირჩევს.

5. ტერასა - პროტოტიპი, რომელიც მეორდება

საოფისე სართულის 17,4 მ² ფართობის ტერასას თავიდანვე ორმაგი დატვირთვა ჰქონდა: თანამშრომლებისთვის ეს სუფთა ჰაერზე გასასვლელი სივრცეა, დეველოპერისთვის კი - მთელი შენობის სატესტო მოდული.

ამიტომ უარი ვთქვით რთულ, ერთჯერად კონსტრუქციებზე და შევქმენით ლაკონიური, გამძლე და ადვილად გასამეორებელი გარემო: მუქი მწვანე კედლები, ბეტონის ფაქტურის ჭერი რბილი ხაზოვანი განათებით, მსუბუქი ავეჯი, რომელიც ზამთარში მარტივად შეაქვთ შენობაში, და ცოცხალი მცენარის ერთი მკაფიო აქცენტი. ყველა კვანძი ისე გაიწერა, რომ „ზიგმამ" ეს გადაწყვეტა კომპლექსის სხვა ტერასებზეც ზედმეტი გადაკეთების გარეშე, მზა სტანდარტად გადაიტანოს.

6. შუქი, რომელიც დღის რეჟიმს ერგება

საცხოვრებელი კორპუსების სადარბაზოებში ხშირად ერთი უცნაური შეცდომა მეორდება: ჭერზე დამონტაჟებული მკვეთრი, ცივი სანათები დღე-ღამის ნებისმიერ მონაკვეთში ერთნაირად ანათებს. არადა, ჩვენი ბიოლოგიური საათი ასე არ მუშაობს - ცირკადული რიტმების კვლევების მიხედვით, დღისით ტვინს სიფხიზლისთვის თვალის დონეზე სულ მცირე 250 მელანოპური ლუქსი სჭირდება, საღამოს კი - 10-ზე ნაკლები, ანუ ოცდახუთჯერ უფრო რბილი შუქი.

რადგან მრავალფუნქციური კომპლექსის საერთო სივრცეები დღისითაც აქტიურია და გვიან ღამითაც, ჭერის ერთი უცვლელი განათება ორივე რეჟიმს ვერ მოერგებოდა. ამიტომ უარი ვთქვით ჭერიდან დაშვებულ თვალისმომჭრელ სიკაშკაშეზე, განათება რამდენიმე შრედ დავყავით და ძირითადი აქცენტი ქვედა დონეზე ჩამოვწიეთ. სცენარიც ასე დაიგეგმა: დღისით სივრცე ნათელი და ენერგიულია, საღამოს კი, სამუშაო დღის შემდეგ შინ დაბრუნებულს, საოფისე პროჟექტორის ნაცვლად მშვიდი, თბილი ნათება ხვდება, რომელიც სხეულს დასვენებისთვის წინასწარვე განაწყობს.

დეველოპერისთვის საერთო სივრცე ყოველთვის ორმაგი განტოლებაა: გაყიდვების ეტაპზე მან მყიდველი უნდა დაარწმუნოს, ჩაბარების შემდეგ კი მუდმივ სარემონტო ხარჯად არ უნდა იქცეს. „ზიგმას" პროექტში ორივე ამოცანას ერთი პრინციპით ვუპასუხეთ: ყველა წერტილი, რომელსაც ადამიანი ყოველდღე ეხება - სახელური, კარის ჩარჩო, მანათობელი ნომერი თუ კედლის ქვედა ზონა - მაღალ ცვეთაზეა გათვლილი; ხოლო ის ადგილები, რომლებსაც ხშირად მეორეხარისხოვნად თვლიან - დერეფანი და კიბის უჯრედი - სრულფასოვან არქიტექტურულ გარემოდ ვაქციეთ, სადაც მობინადრე ყოველდღე გრძნობს, როგორ შენობაში ცხოვრობს.

ახლა კომპლექსი აქტიური მშენებლობის ეტაპზეა, სამშენებლო გუნდს კი ხელთ სრული საპროექტო გზამკვლევი აქვს - ვიზუალიზაციებით, სამუშაო ნახაზებით, მასალების სპეციფიკაციითა და ხარჯთაღრიცხვით. როგორ იმუშავებს ჩვენი ვიწრო გალერეა რეალურ ნაკადში და როგორ გავრცელდება ტერასის მოდული სხვა სართულებზე, ამას უკვე დასრულებული შენობა გვაჩვენებს - ამ ამბის გაგრძელებასაც აუცილებლად აქვე გაგიზიარებთ.

ზიგმა საბურთალოში ბინას ან ოფისს ყიდულობთ? თანამშრომლობა პროექტის ჩაბარებით არ დასრულებულა: Fillet Studio „ზიგმას" ოფიციალური ინტერიერის დიზაინ-პარტნიორია. კომპლექსის ბინებისა და საოფისე ფართების მესაკუთრეებს Zygma Card-ით ჩვენს დიზაინ-პროექტზე სპეციალური პირობები ექნებათ, ლობიდან დაწყებული ერთიანი ენა კი თავად ბინებშიც გაგრძელდება - ინტერიერის დიზაინი.

ამ პროექტს ჩვენს ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ კომერციულ ნამუშევრად მივიჩნევთ და ეს შემთხვევითი არ არის: ძლიერი შედეგი ყოველთვის იქ იბადება, სადაც დამკვეთმა ზუსტად იცის მიზანი, არქიტექტორს კი აქვს თავისუფლება, ამ მიზნამდე მეცნიერული ცოდნით მივიდეს. ხის დოზირება, სართულების ფერი, სახელურის განათება თუ საღამოს რბილი შუქი - აქ თითოეული გადაწყვეტილება ნეიროარქიტექტურულ კვლევებს ეყრდნობა. Fillet Studio-სთვის ადამიანი სივრცეს მხოლოდ თვალით არ კითხულობს: ჩვენს ყველა საცხოვრებელ და კომერციულ პროექტში გარემოს მთელი სენსორული სისტემით ვქმნით - ტაქტილური ტექსტურით, მასალების ბუნებრივი სუნით, აკუსტიკური სიმშვიდით, რბილი ფორმებითა და სინათლის რიტმით. სწორედ ეს არის ჩვენთვის ადამიანზე ზრუნვა და მთავარი საპროექტო წესი: ჯერ ადამიანის განცდა, შემდეგ - ვიზუალური ეფექტი.

წყაროები: Kelz, Grote და Moser (2011) - მასიური ხე და სტრესი, ერთწლიანი დაკვირვება; Tsunetsugu და Miyazaki (Journal of Wood Science, 2007) - ხის ზედაპირის წილი 0 / 45 / 90 %; Hölscher და თანაავტორები (Journal of Environmental Psychology, 2006) - „სართულის სტრატეგია" მრავალსართულიან შენობებში; Boutelle და თანაავტორები (American Journal of Public Health, 2001) - კიბის უჯრედის ესთეტიკა და გამოყენება; Brown და თანაავტორები (PLOS Biology, 2022) - მელანოპური განათების რეკომენდაციები დღე-ღამისთვის.

გეგმავთ საცხოვრებელი ან მრავალფუნქციური კომპლექსის საერთო სივრცეებს? ნახეთ, როგორ მუშაობს ჩვენი სერვისი - კომერციული ინტერიერის დიზაინი - და რატომ ვაგებთ გადაწყვეტილებებს კვლევაზე - ნეიროარქიტექტურა და ფსიქოლოგია. მსგავსი მიდგომით შესრულებული პროექტი: IT ოფისის ინტერიერის დიზაინი.